Hợp đồng lao động là gì? Nội dung các mẫu HĐLĐ hiện nay

Việc tìm hiểu hợp đồng lao động là gì? Những vấn đề cơ bản của HĐLĐ giúp bạn hiểu rõ hơn về mặt pháp lý của loại hợp này mà còn giúp bạn có căn cứ, cơ sở pháp lý cần thiết để phân biệt đâu là hợp đồng lao động theo quy định của pháp luật. Hãy cùng PowPACPlus tìm hiểu sâu hơn về hợp đồng lao động, nội dung chính các mẫu hợp đồng lao động phổ biến theo pháp luật tại Việt Nam thông qua bài viết sau đây.

luật hợp đồng lao động mới nhất năm 2022

Hợp đồng lao động là gì?

Hợp đồng lao động là sự thỏa thuận, thống nhất giữa các tham gia ký kết HĐLĐ ( người lao động và người sử dụng lao động ) về việc làm có trả thù lao, điều kiện lao động, quyền và nghĩa vụ của mỗi bên tham gia. Trong trường hợp các bên tham gia ký kết bằng tên gọi khác nhưng có nội dung thể hiện về việc làm có trả công, tiền lương và sự quản lý, điều hành, giám sát của một bên thì được coi là hợp đồng lao động.

Trước khi nhận người lao động vào làm việc thì người sử dụng lao động phải giao kết HĐLĐ với người lao động.

Có mấy loại hợp đồng lao động?

Hợp đồng lao động có thể căn cứ vào nhiều tính chất của hợp đồng ( tính kế tiếp của hợp đồng, tính hợp pháp của hợp đồng lao động, …) hay dựa vào góc độ pháp luật mà phân chia loại hợp đồng trên cơ sở thời hạn của hợp đồng ( thời hạn kết thúc hợp đồng lao động dài hay ngắn còn phụ thuộc vào tính chất công việc và hoàn thành công việc ).

Hiện nay, hợp đồng lao động được hầu hết ở các nước chia thành 3  loại: hợp đồng lao động xác định thời hạn, hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động theo mùa vụ. Đặc biệt, đối với hợp đồng lao động xác định thời hạn thì tùy vào điều kiện kinh tế-xã hội của từng quốc gia mà thời hạn của hợp đồng lao động khác nhau ( có thể là 3 năm hoặc 5 năm )  hay cũng có thể tuỳ thuộc vào sự thoả thuận của các bên tham gia ký kết.

Căn cứ vào Bộ luật lao động năm 2012 ở nước ta, quy định gồm 3 loại hợp đồng lao động như sau: hợp đồng lao động không xác định thời hạn, hợp đồng lao động xác định thời hạn và hợp đồng lao động theo mùa vụ, theo công việc nhất định có thời hạn dưới 1 tháng.

Căn cứ vào Điều 20 của Bộ luật lao động năm 2019 quy định gồm 3 loại hợp đồng lao động như sau:

–  Hợp đồng lao động không xác định thời hạn: là hợp đồng mà trong đó các bên tham gia chưa xác định thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng lao động. Đối với hợp đồng này, các bên tham gia ký kết HĐLĐ không bị ràng buộc với nhau về thời gian nên chúng thường được sử dụng cho những công việc mang tính chất thường xuyên và liên tục, kết thúc hợp đồng không xác định được cụ thể hay kết thúc công việc kéo dài trên 3 năm.

–  Hợp đồng lao động xác định thời hạn: là hợp đồng mà trong đó hai bên tham gia ký kết đã xác định được thời điểm chấm dứt hiệu lực của hợp đồng trong thời hạn không quá 3 năm kể từ thời điểm có hiệu lực của hợp đồng. 

Nguyên tắt ký kết hợp đồng lao động

Nguyên tắc giao kết HĐLĐ như là kim chỉ nam chỉ đạo xuyên suốt thời gian thực hiện quá trình ký kết HĐLĐ. Khi các bên tham gia ký kết hợp đồng lao động cần tuân thủ nghiêm túc các nguyên tắc sau:

Nguyên tắc tự do, tự nguyện

Là sự cụ thể hóa nguyên tắc đảm bảo sự tự do lựa chọn việc làm, nơi làm việc của công dân. Tức là khi ký kết HĐLĐ thì các bên tham gia đều hoàn toàn được tự do về mọi mặt. Nếu bên tham gia bị tác động bởi các hành vi như: lừa gạt, tạo sức ép, đe dọa,… thì hợp đồng lao động vô hiệu hóa.

Nguyên tắc bình đẳng.

Nguyên tắc bình đẳng là sự tôn trọng lẫn nhau và cũng thể hiện sự ngang hàng giữa người sử dụng lao động và người lao động. 

Tuy nhiên, trong xã hội hiện nay vẫn còn những trường hợp khi tham gia hợp đồng lao động, các bên tham gia ký kết không hoàn toàn bình đẳng với nhau. Chính vì vậy mà nguyên tắc này được nhấn mạnh về khía cạnh pháp lý.

Nguyên tắc tự do nhưng không làm trái pháp luật, thỏa ước lao động tập thể và đạo đức xã hội.

Nguyên tắc này vừa bảo vệ cho quyền lợi của người sử dụng lao động và người lao động khi tham gia ký kết HĐLĐ vừa không làm ảnh hưởng đến lợi ích của những người liên quan và lợi ích chung của xã hội.

Các bên tham gia được tự do ký kết hợp đồng nhưng phải nằm trong phạm vi khuôn khổ ( đó là chuẩn mực về đạo đức, không trái với pháp luật và thỏa ước lao động tập thể).

Trình tự ký kết HĐLĐ

trinh tu ký ket HDLD moi nhat 2022

Trình tự ký kết hợp đồng là quá trình mà các bên tham gia ( người sử dụng lao động và người lao động ) đàm phán, thương lượng và thống nhất về các điều khoản được viết trong hợp đồng lao động để đi đến việc ký kết hợp đồng. 

Về trình tự ký kết HĐLĐ giữa các bên tham gia tuy không được pháp luật  quy định cụ thể, rõ ràng như thế nào nhưng có thể khái quát quá trình thức hiện ký kết HĐLĐ gồm các bước như sau:

Đề nghị ký kết

Đây là bước đầu tiên để tiến hành. Đề nghị ký kết HĐLĐ được hiểu là một bên  (người sử dụng lao động hoặc người lao động ) có nhu cầu ký kết HĐLĐ với bên còn lại (người lao động hoặc người sử dụng lao động ) thì có thể đưa ra lời đề nghị ký kết HĐLĐ.

Khi một bên tham gia ký kết HĐLĐ đưa ra lời đề nghị thì các bên phải đưa ra các thông tin chi tiết cơ bản ( như họ và tên, ngày tháng năm sinh, trình độ học vấn, nơi cư trú, số điện thoại liên lạc, địa chỉ, hình thức thanh toán tiền lương, tình trạng sức khoẻ, phụ lục hợp đồng, địa điểm làm việc, giờ làm việc, công việc người lao động hoàn thành và các vấn đề khác liên quan trực tiếp), rõ ràng và đảm bảo tính trung thực trong từng thông tin đưa ra. 

Thông tin của người lao động không tham gia vào việc ký kết hợp đồng như: thông tin cá nhân, thông tin mạng xã hội,… không được sự cho phép của chính chủ thì người sử dụng lao động không được phép điều tra hay yêu cầu người lao động không tham gia ký kết HĐLĐ cung cấp những thông tin đó.

Ở bước này, người sử dụng lao động cần phải đưa ra chính xác các thông cơ bản về công việc, cam kết trách nhiệm và làm đúng những điều khoản sau đây khi ký kết.

  • Quy định về bí mật kinh doanh,
  • Thời gian làm việc và nghỉ ngơi,
  • Chế độ lương, thưởng
  • Nơi làm việc, điều kiện làm việc

Một số thông tin khác liên quan khác tùy thuộc vào quy chế của doanh nghiệp hay sự thỏa thuận giữa các bên tham gia.

Về cơ bản thì giai đoạn này chỉ mới đưa ra lời đề nghị và trao đổi những thông tin cơ bản cần thiết cho việc ký kết. Giai đoạn này, các bên tham gia chưa có sự ràng buộc với nhau về mặt pháp lý, các bên vận được tự do đưa ra quyết định thay đổi, rút lại hay từ chối lời đề nghị ký kết HĐLĐ

Đàm phán, thương lượng về nội dung hợp đồng

dam-phan-thuong-luong- ve-noi-dung-hop-dong-lao-dong
Đàm phán, thương lượng về nội dung hợp đồng lao động

Đây là giai đoạn quan trọng trong trình tự ký kết HĐLĐ. Vì giai đoạn này quyết định hợp đồng lao động có ký kết thành công hay không, quyền lợi của các bên tham gia ký kết đạt được cao hay thấp,… Giai đoạn này, mỗi bên tham gia sẽ đưa ra điều khoản mong muốn sau đó hai bên cùng nhau thương lượng với nhau dựa trên nguyên tắc hợp đồng lao động.

Trước khi ký HĐLĐ, các bên tham gia có thể trao đổi với nhau về vấn đề thử việc nếu cần thiết. Thử việc là điều không bắt buộc trong hợp đồng lao động , đây là hình thức mà người sử dụng lao động muốn kiểm tra về khả năng, trình độ của người lao động có đáp ứng để thực hiện công việc mà họ giao hay không hoặc người lao động muốn kiểm tra thực lực của bản thân cũng như sự phù hợp của mình với công việc được giao. 

Trong thời gian thử việc, người lao động có quyền lợi thấp hơn khi làm chính thức. Khi đó, người lao động dễ bị người sử dụng lao động lạm dụng, bóc lột sức lao động nên pháp luật ra những quy định bảo vệ quyền và nghĩa vụ của người sử dụng lao động và người lao động ( về vấn đề thời gian thử việc và tiền lương ) trong suốt thời gian thử việc.

Căn cứ theo Điều 5 quy định tại Bộ luật lao động năm 2019, quy định về thời gian thử việc do các bên thỏa thuận dựa vào tính chất và mức độ phức tạp của công việc như sau:

–  Đối với công việc của người quản lý doanh nghiệp. Thử việc không quá 180 ngày.

– Đối với công việc có chức danh nghề nghiệp cần trình độ chuyên môn kĩ thuật từ cao đẳng trở lên thì thử việc không quá 60 ngày.

–  Đối với công việc có chức danh nghề nghiệp cần trình độ chuyên môn trung cấp, công nhân kỹ thuật, nhân viên nghiệp vụ thì thử việc không quá 30 ngày.

– Đối với công việc khác, thử việc không quá 6 ngày.

Trong khi thử việc, người lao động phải được hưởng tiền lương ít nhất là 85% mức lương của nhân viên chính thức. Cả hai bên đều có quyền huỷ bỏ hợp đồng thử việc hoặc hợp đồng lao động đã ký kết mà không cần báo trước và không bồi thường cho đối phương.

Kết thúc thời gian thử việc, người sử dụng lao động thông báo kết quả thử việc cho người lao động. Nếu kết quả đạt yêu cầu thì cả hai bên tiếp tục thực hiện hợp đồng lao động đã ký kết. Ngược lại, kết quả không đạt yêu cầu thì chấm dứt hợp đồng lao động đã ký kết hoặc hợp đồng thử việc.

Tiến hành ký kết hợp đồng

ky-ket-hop-dong-lao-dong
Tiến hành ký kết HĐLĐ

Đối với hợp đồng lao động giao kết bằng văn bản thì các bên tham gia ghi lại các điều kiện đã thống nhất ở giai đoạn giai đoạn trước vào bản hợp đồng lao động chính thức và các bên cùng ký kết với nhau.

Đối với HĐLĐ bằng miệng thì giai đoạn này các bên xác định lại một lần nữa các điều khoản đã thống nhất. Trên mặt pháp lý, giai đoạn này rất quan trọng vì đây được xem là căn cứ pháp lý làm phát sinh quan hệ lao động.

Hình thức hợp đồng lao động

Căn cứ vào Điều 14 Bộ luật lao động 2019 quy định hình thức hợp đồng lao động như sau:

– Ký kết bằng văn bản: hợp đồng lao động sẽ được làm thành hai bản, mỗi bên sẽ giữ một bản.

– Ký kết thông qua phương tiện điện tử dưới hình thức thông điệp dữ liệu theo quy định của pháp luật về giao dịch điện tử có giá trị như hợp đồng lao động bằng văn bản. Việc ký kết theo hình thức này giúp tạo điều kiện thuận lợi cho các bên tham gia ký kết HĐLĐ trong thời đại công nghệ số 4.0 như hiện nay.

– Ký kết hợp đồng lao động bằng lời nói đối với hợp đồng có thời hạn dưới 01 tháng.

Hiệu lực của hợp đồng

hieu-luc-hop-dong-lao-dong
Hiệu lực của hợp đồng lao động

Căn cứ vào Điều 23 Bộ luật lao động năm 2019, quy định: Hợp đồng lao động có hiệu lực kể từ ngày hai bên giao kết, trừ trường hợp hai bên có thỏa thuận hoặc pháp luật có quy định khác.

Giao kết nhiều HĐLĐ có những quy định gì?

Căn cứ vào Điều 19 Bộ luật lao động năm 2019, quy định giao kết nhiều hợp đồng lao động như sau: 

– Người lao động có thể giao kết nhiều hợp đồng lao động với nhiều người sử dụng lao động nhưng phải bảo đảm thực hiện đầy đủ các nội dung đã giao kết.

– Người lao động đồng thời giao kết nhiều HĐLĐ với nhiều người sử dụng lao động thì việc tham gia bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp được thực hiện theo quy định của pháp luật về bảo hiểm xã hội, bảo hiểm y tế, bảo hiểm thất nghiệp và an toàn, vệ sinh lao động.

Bạn đọc có thể tham khảo thêm:

Trên đây là những kiến thức về hợp đồng lao động và những vẫn đề xoay quanh như nguyên tắc ký kết hợp đồng, trình tự ký kết…. PowPACPlus hy vọng rằng những nội dung trên sẽ giúp quý đọc giả hiểu biết hơn về Luật lao động tại Việt Nam.

Viết một bình luận