Nội Dung Chính Của Bộ Luật Hồng Đức Là Gì?

Nội dung chính của bộ luật Hồng Đức là gì? Dành cho những ai chưa biết, bộ luật Hồng Đức được ban hành dưới thời vua Lê Thánh Tông với niên hiệu là Hồng Đức. Ngoài ra, bộ luật này còn được biết đến với tên gọi là Quốc Triều hình luật. Nếu bạn đang muốn tìm hiểu thêm những thông tin chi tiết về nội dung bộ luật này. Thì hãy cùng với PowPACPlus theo dõi ngay bài viết dưới đây.

Quốc triều luật là gì?

Bộ luật Hồng Đức là từ liệu gì?

Bộ luật Hồng Đức còn được biết đến với tên gọi là Quốc triều hình luật. Bộ luật Hồng Đức là bộ luật được tổng hợp từ nhiều loại hành vi vi phạm pháp luật như hành chính, hình luật, hôn nhân gia đình, dân luật, kể cả các luật tố tụng,… 

Bên cạnh các quy định trong hầu hết các điều luật thì các nhà làm luật phong kiến Việt Nam thường gắn hành vi vi phạm với một hoặc nhiều hình phạt. Cũng vì thế mà luật phong kiến nói chung đều mang nặng tính hình sự.

Bộ luật Hồng Đức của vua nào?

Luật Hồng Đức ra đời dưới thời vua Lê Thánh Tông, có niên hiệu là Hồng Đức (1470 – 1497). Đây chính là bộ luật chính thức của nhà nước Đại Việt dưới thời Lê sơ mà hiện nay còn được lưu giữ đầy đủ.

Tuy nhiên, trong quá trình nghiên cứu lịch sử, một số kết quả cho rằng Bộ Luật được biên soạn và ban hành vào năm 1428 dưới thời vua Lê Thái Tổ và không ngừng được hoàn chỉnh các điều khoản để ngày càng hoàn thiện hơn. Có thể nói bộ luật Hồng Đức là một thành tự hết sức quan trọng đối với lịch sử lập pháp Việt Nam so với những triều đại trước đó.

Bố cục cơ bản của Bộ luật Hồng Đức

Bao gồm 113 chương, được ghi chép trong tổng cộng 6 quyền với tổng cộng 722 điều. Bố cục cụ thể của Bộ luật Hồng Đức như sau:

  • Chương Danh lệ: bao gồm 49 điều quy định về các vấn đề có tính chi phối nội dung các chương điều khác. Chẳng hạn như ngũ hình, chuộc tội bằng tiền, quy định về thập ác, bát nghị,…
  • Chương Vệ cấm: bao gồm 47 điều quy định về việc bảo vệ kinh thành, cung cấm, cũng như các tội về cấm vệ.
  • Chương Vi chế: bao gồm 144 điều quy định về hình phạt đối với các hành vi sai trái của  quan lại, các tội về chức vụ.
  • Chương Quân chính: bao gồm 43 điều quy định về sự trừng phạt đối với những hành vi sai trái của các tội quân sự, tướng, sĩ.
  • Chương Hộ hôn: bao gồm 58 điều quy định về hộ khẩu, hộ tịch, các quy định về hôn nhân gia đình và những tội phạm trong lĩnh vực này.
  • Chương Điền sản: bao gồm 59 điều với 32 điều ban đầu, sau đó 27 điều được bổ sung sau. Chương này quy định về ruộng đất, hương hỏa, kế thừa và các tội phạm trong lĩnh vực này.
  • Chương Thông gian: bao gồm 10 điều quy định về các vấn đề tội phạm tình dục.
  • Chương Đạo tặc: bao gồm 54 điều quy định về các tội trộm cắp, giết người cùng với đó là một số tội chính trị khác, điển hình là phản nước hại vua.
  • Chương Đấu tụng: bao gồm 50 điều quy định các nhóm tội đánh nhau, lăng mạ danh dự và các tội vu cáo khác.
  • Chương Trá ngụy: bao gồm 38 điều quy định về nhóm tội giả mạo, lừa dối.
  • Chương Tạp luật: bao gồm 92 điều quy định các tội mà không nằm trong các nhóm tội danh kể triển.
  • Chương Bộ vong: bao gồm 13 điều quy định việc bắt các đối tượng là tội phạm chạy trốn cùng các tội thuộc lĩnh vực.
  • Chương Đoán ngục: bao gồm 65 điều quy định về việc xử án, giam giữ đối với các can phạm và tội phạm trong lĩnh vực này.

Nội dung chính của bộ luật Hồng Đức là gì?

Dưới đây là những nội dung cơ bản có trong bộ Luật Hồng Đức mà nhiều người quan tâm.

Quy định về luật dân sự

Trong bộ luật Hồng Đức các quan hệ về dân sự được Bộ Luật đề cập nhiều nhất liên quan đến các lĩnh vực về việc sở hữu, vấn đề thừa kế ruộng đất, quan hệ hợp đồng. Trong đó:

bo-luat-dan-su
Bộ Luật Dân Sự

Đối với quan hệ sở hữu và hợp đồng thì bộ luật có quy định về hai chế độ sở hữu ruộng đất là sở hữu nhà nước (ruộng công ) và sở hữu tư nhân (ruộng tư). Trong thời kỳ này thì chế độ lộc điền – công điền tương đối toàn diện nên các vấn đề ruộng đất được thể hiện thành các chế tài, và áp dụng đối với các hành vi vi phạm cụ thể như sau:

  •  Điều 342 quy định không được phép bán ruộng đất công
  • Điều 343 quy định không được chiếm hữu ruộng đất công quá hạn mức quy định
  • Điều 344 quy định không được nhận phần ruộng đất công đã giao cho người khác
  • Điều 350 quy định không được phép bỏ hoang ruộng đất công đã được giao
  • Điều 353 cấm người dân biến ruộng đất công thành ruộng đầu tư

Đối với quan hệ thừa kế thì bộ luật Hồng Đức có những quy định khá tương đồng với quy định của pháp luật thừa kế hiện đại. Cụ thể:

  • Không được phát sinh các mối quan hệ thừa kế khi cha mẹ còn sống để duy trì sự trường tồn của gia đình nói riêng và dòng họ nói chung.
  • Cho phép con gái được quyền thừa kế ngang bằng với con trai trong gia đình. Đây là một trong những điểm tiến bộ so với các bộ luật khác trong thời kỳ phong kiến.

Quy định về luật hình sự

Nội dung chủ yếu và mang tính chất chủ đạo trong toàn bộ nội dung của Bộ luật Hồng Đức là luật hình sự. Các nguyên tắc hình sự được thể hiện trong Bộ luật Hồng Đức bao gồm:

cac-quy-dinh-ve-luat-hinh-su
Các quy định về luật hình sự
  • Vô luật bất thành (thể hiện tại Điều 708, 642, 685, 683, 722): quy định chỉ được khép tội khi bộ luật có quy định. Không được thêm hoặc bớt tội danh đối với cá chình phạt đã được quy định trong bộ luật.
  • Chiếu cố (được thể hiện tại Điều 1, 3, 4, 5, 8, 10, 16, 17, 680): quy định chế độ chiếu cố, đãi ngộ với các địa vị, người tàn tật, phụ nữ, tuổi tác (người già và trẻ em)
  • Chuộc tội bằng tiền (được thể hiện tại Điều 6, 16, 21, 22, 24): quy định các tội danh tang thất phụ, trượng, đồ khao dinh, lưu, tử, biếm.
  • Trách nhiệm hình sự (quy định tại Điều 412, 35, 16, 38, 411): quy định về tuổi chịu trách nhiệm hình sự.
  • Miễn, giảm trách nhiệm hình sự (được thể hiện tại điều 18, 19, 450, 499, 553):  quy định về việc miễn, giảm trách nhiệm hình sự đối với các trường hợp tự vệ chính đáng, bất khả kháng, khẩn cấp, tự thú, thi hành mệnh lệnh.
  • Thưởng người tố giác cũng như trừng phạt người che giấu (được thể hiện tại Điều 25, 39. 411, 504).

Giá trị của Bộ luật Hồng Đức

Cũng giống như những bộ luật phong kiến khác, Quốc Triều luật thể thể hiện rõ nét bản chất giai cấp. Mục tiêu là để bảo vệ vương quyền, địa vị và quyền lợi của giai cấp phong kiến. Đồng thời thực hiện mục tiêu củng cố trật tự xã hội, gia đình gia trưởng, mang đậm tư tưởng chính trị, đạo đức Nho giáo.

  • Tuy nhiên, điểm nổi bật của bộ luật này là việc cải thiện địa vị của người phụ nữ trong xã hội thời bấy giờ. So với những thời đại khác thì giờ đây vai trò của người phụ nữ đã được đề cao hơn rất nhiều.
  • Đặc biệt là việc quy định các hình phạt dành cho nữ bao giờ cũng thấp hơn so với các phạm nhân nam.
  • Bộ luật Hồng Đức cho thấy chính sách trong nông của triều Lê lúc bấy giờ. Rất nhiều điều luật đã xác định trách nhiệm của nhà nước đối với việc đảm bảo cuộc sống cơ bản cho người nghèo khổ trong xã hội.
  • Có nhiều quy định thể hiện được tính nhân đạo, bảo vệ dân thường.
  • Các điều luật trong luật Hồng Đức vừa tiếp thu có chọn lọc tư tưởng của nho giáo nhưng cũng vừa phát huy phong tục tập quán tốt đẹp vốn có của dân tộc ta.

Phần kết 

Bài viết là những chia sẻ của Powerpacplus về chủ đề nội dung chính của bộ luật Hồng Đức là gì. Rất hy vọng những kiến thức từ bài viết sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về pháp luật Hồng Đức. Nếu còn bất kỳ thắc mắc gì đừng ngại ngần mà hãy liên hệ ngay với chúng tôi để được hỗ trợ ngay trong hôm nay.

Viết một bình luận