Khái niệm pháp nhân là gì? Điều kiện được công nhận tư cách pháp nhân

Khái niệm pháp nhân là gì, đây là vấn đề liên quan đến những tổ chức, doanh nghiệp…. Cần đáp ứng những điều kiện nào để được công nhận tư cách pháp nhân theo quy định nhà nước, các quy định liên quan,… Hãy cùng PowPACPlus theo dõi bài viết sau đây để biết rõ hơn về các khái niệm, trách nhiệm, đại diện và ví dụ pháp nhân.

Khái niệm pháp nhân là gì?

Khái niệm:

Pháp nhân được hiểu là một chủ thể pháp luật có tư cách pháp lý độc lập, có thể tham gia vào các hoạt động liên quan đến các lĩnh vực chính trị, xã hội, kinh tế,…. tuân thủ theo quy định của pháp luật. 

đôi nét về pháp nhân là gì
Đôi nét về pháp nhân

Chủ thể pháp luật ở đây là một tổ chức, và không phải bất kỳ tổ chức nào cũng có tư cách pháp nhân. Chỉ có những tổ chức đáp ứng đủ điều kiện do pháp luật ban hành mới được Nhà Nước công nhận có tư cách pháp nhân. 

Nếu tổ chức có tư cách pháp nhân, đồng nghĩa với việc có đầy đủ các quyền và nghĩa vụ của một pháp nhân theo những quy định của Luật dân sự. 

Ví dụ về pháp nhân: 

Dưới đây là 1 số ví dụ về trường hợp có và không có tư cách pháp nhân:

  • Các mô hình công ty cổ phần,ư công ty TNHH được xem là những tổ chức tư cách pháp nhân
  • Các doanh nghiệp tư nhân không được công nhận là pháp nhân

Điều kiện để trở thành tư cách pháp nhân là gì?

Tư cách pháp nhân là tư cách pháp lý của một tổ chức, một nhóm người được Nhà Nước công nhận, tồn tại và hoạt động độc lập đồng thời chịu trách nhiệm trước pháp luật. 

Tổ chức được công nhận là có tư cách pháp nhân khi đảm bảo 4 điều kiện sau:

Được thành lập theo quy định của pháp luật

Theo như khái niệm ở trên đã đề cập thì pháp nhân không phải là một cá nhân mà là một tổ chức. Tổ chức này phải được cơ quan Nhà Nước có thẩm quyền thành lập hoặc cho phép thành lập. Từ đó tổ chức mới được công nhận có tư cách pháp nhân, có hiệu lực kể từ ngày được cấp giấy chứng nhận thành lập. 

Cơ cấu tổ chức và quản lý chặt chẽ

Tổ chức muốn trở thành pháp nhân nhất định phải có các điều lệ hay quyết định thành lập pháp nhân. Trong đó phải quy định cụ thể về cách tổ chức, nghĩa vụ và các quyền hạn của cơ quan điều hành pháp nhân. 

Tổ chức phải có tài sản độc lập với các cá nhân, pháp nhân khác và tự chịu trách nhiệm bằng tài sản của mình

Pháp luật quy định pháp nhân là một tổ chức độc lập do đó bắt buộc phải có tài sản độc lập, từ đó mới có thể tự chịu trách nhiệm đối với các giao dịch, quyền hạn và nghĩa vụ mà nó xác lập bằng chính tài sản của mình. 

Có thể tự tham gia quan hệ pháp luật một cách độc lập

Đây là một trong những điều kiện quan trọng để được công nhận có tư cách pháp nhân. Bởi vì pháp nhân là một tổ chức độc lập, có quyền được giao dịch và xác lập các quyền hạn và nghĩa vụ nên bắt buộc tổ chức đó phải nhân danh mình tham gia các mối quan hệ pháp luật. 

Các loại pháp nhân hiện nay.

cac loai phap nhan
Những loại pháp nhân cơ bản

Bên cạnh những điều kiện cần và đủ để có tư cách pháp nhân như đã liệt kê ở trên, thì pháp nhân cũng sở hữu các hình thức khác nhau. Sau đây là các loại pháp nhân hiện có, dựa trên những đặc điểm riêng biệt của chúng:

Pháp nhân thương mại là gì? Ví dụ

Pháp nhân thương mại sẽ phải đảm bảo hai điều kiện sau:

  • Hoạt động với mục tiêu lợi nhuận
  • Lợi nhuận sẽ được chia cho các thành viên thuộc tổ chức đó

Các pháp nhân thương mại được tồn tại dưới nhiều tên gọi khác nhau, một số có thể kể đến bao gồm các tổ chức kinh tế, các doanh nghiệp, các hợp tác xã,… hoạt động với mục đích kinh doanh, tìm kiếm lợi nhuận và được thành lập theo các trình tự thủ tục khác nhau. 

Bên cạnh đó, tài sản của các tổ chức kể trên sẽ có nhiều hình thức sở hữu khác nhau nhưng đều là tài sản riêng của tổ chức đó và buộc phải chịu trách nhiệm bằng tài sản riêng đó đối với các giao dịch, hoạt động kinh doanh,…

Về việc thành lập, hoạt động hoặc chấm dứt tư cách pháp nhân thương mại phải được thực hiện theo các quy định của các luật liên quan như Luật dân sự, Luật doanh nghiệp,…

Pháp nhân phi thương mại là gì? Ví dụ

Pháp nhân phi thương mại là pháp nhân được hình thành không có mục tiêu chính là thu lợi nhuận. Các cá nhân thuộc tổ chức đó chỉ được hưởng lương theo mức cụ thể đã được quy định trong quy chế chi tiêu nội bộ của pháp nhân, lợi nhuận dư sẽ không được phân chia cho các thành viên mà phải dùng để đầu tư để pháp nhân tiếp tục phát triển. 

Pháp nhân phi thương mại bao gồm những tổ chức sau:

Pháp nhân phi thương mại là cơ quan nhà nước, đơn vị vũ trang nhân dân

Những pháp nhân được Nhà Nước giao tài sản để thực hiện các chức năng quản lý các hoạt động thuộc lĩnh vực điều hành, quản lý xã hội vì lợi ích chung của cộng đồng, không nhằm mục đích kinh doanh. Chẳng hạn như bệnh viện, trường học, các cơ quan an ninh, quốc phòng,…) 

Các pháp nhân này sẽ được duy trì dựa trên nguồn kinh phí của Nhà Nước và tự chịu trách nhiệm trong phạm vi nguồn kinh phí đó. Trong một số trường hợp, các cơ quan này thực hiện các hoạt động thu phí theo quy định thì buộc phải tự chịu trách nhiệm dân sự liên quan đến việc có thu phí, từ tài sản có được do các hoạt động này. 

Pháp nhân phi thương mại là các tổ chức chính trị – xã hội

Các tổ chức này ra đời để phục vụ cho lợi ích cộng đồng, lợi ích chung của toàn xã hội và được quy định bởi quy chế và điều lệ của các tổ chức này. Bên cạnh đó, khi tham gia vào các quan hệ dân sự, các tổ chức này phải tự chịu trách nhiệm bằng chính tài sản của mình. 

Ngoại trừ những trường hợp pháp luật quy định các loại tài sản không được phép sử dụng cho việc chịu trách nhiệm dân sự như các cơ quan Đảng, Mặt trận Tổ Quốc, Hội liên hiệp phụ nữ, Công đoàn, Đoàn thanh niên,….

Pháp nhân phi thương mại là các tổ chức xã hội, các quỹ từ thiện..

Mỗi loại tổ chức thuộc nhóm pháp nhân này sẽ có từng chức năng và nhiệm vụ riêng phù hợp với mục đích cũng như nhiệm vụ được quy định bởi tổ chức đó. Tài sản của các tổ chức này là sự đóng góp của các thành viên hoặc các nguồn khác đảm bảo dựa trên quy định của pháp luật. 

Những pháp nhân này phải tự chịu trách nhiệm bằng tài sản riêng. Đối với trường hợp tổ chức dừng hoạt động, khối tài sản này không được phân chia cho các thành viên trực thuộc mà sẽ được giải quyết theo pháp luật quy định. 

Tương tự như pháp nhân thương mại, việc thành lập, vận hành và chấm dứt tư cách pháp nhân phi thương mại cũng sẽ được thực hiện theo quy định của các Luật liên quan. 

Phân biệt thể nhân và pháp nhân

phan biet the nhan va phap nhan

Thể nhân là gì? Theo Luật học, thuật ngữ này được hiểu là một cá nhân được sự công nhận của pháp luật, từ lúc sinh ra cho đến lúc mất đi với tư cách là một cá nhân trước pháp luật và xã hội. 

Thể nhân được hưởng các quyền lợi và được bảo vệ bởi pháp luật. Đồng thời cũng bao gồm những trách nhiệm và thực hiện các nghĩa vụ theo quy định của pháp luật. 

Hiện nay, trong các văn bản pháp luật Việt Nam đã sử dụng khái niệm cá nhân thay cho cụm từ thể nhân (theo sửa đổi của Bộ Luật Dân sự 2015). Bên cạnh đó thể nhân và pháp nhân cũng gây ra một số nhầm lẫn, sau đây là những điểm khác biệt giúp bạn phân biệt được hai khái niệm khá phổ biến này: 

Thể nhânPháp nhân
– Tư cách thể nhân được hình thành như một lẽ đương nhiên, vô điều kiện
– Thể nhân có 3 loại:
+ Đầy đủ năng lực và hành vi: các đối tượng đủ 18 tuổi trở lên, phát triển bình thường, không bị cấm quyền và được phép tham gia đầy đủ các quan hệ dân sự.
+ Không hoặc chưa có đủ năng lực và hành vi: chưa trưởng thành, bị mất một số quyền công dân (các đối tượng đang chấp hành các hình phạt tù)
+ Có năng lực và hành vi không an toàn: từ 6 đến 18 tuổi. 
– Bình đẳng về mặt pháp lý, có đầy đủ các quyền lợi và nghĩa vụ như nhau
– Quốc tịch: một hoặc đa quốc tịch
– Quan hệ hình sự: là đối tượng phải chịu những chế tài về hình sự.
– Tư cách pháp nhân, phải đáp ứng đủ các điều kiện.
– Tư cách pháp nhân có 2 loại cơ bản:
+ Công pháp: hay còn gọi là pháp nhân phi thương mại có nghĩa là hoạt động vì công ích
+ Tư pháp: hay còn gọi là pháp nhân thương mại, hoạt động kinh doanh vì mục đích thu lợi nhuận về cho mình. 
– Bất bình đẳng
– Quốc tịch: chỉ có một quốc tịch duy nhất
– Quan hệ hình sự: không có năng lực chịu các trách nhiệm liên quan đến hình sự. 

Như vậy, bài viết trên của PowPACPlus đã làm rõ khái niệm pháp nhân là gì cùng các thông tin liên quan đến pháp nhân. Rất mong những nội dung này sẽ mang đến nhiều kiến thức bổ ích về Luật dân sự dành cho bạn. 

Viết một bình luận