Thiết quân luật là gì? Nguyên nhân dẫn đến ban hành thiết quân luật?

Thiết quân luật là gì và phạm vi ảnh hưởng ra sao sẽ được PowPACPlus giới thiệu ở bài viết dưới đây. Khi nhắc đến thiết quân luật thường gắn liền với chính phủ và quân đội. Trong đó ban hành giới nghiêm đặc biệt dùng để đối phó khi lực lượng dân sự đang bị áp đảo hoặc trong giai đoạn chiến tranh và lãnh thổ bị chiếm đóng. Cùng tìm hiểu chi tiết ai có thẩm quyền ra lệnh thiết quân luật và thiết quân luật là gì ở bên dưới.

Sơ Lược về thiết quân luật

Thiết quân luật ra đời nhằm giúp chính phủ có thể thực thi sự cai trị đối với người dân. Đây là một bộ luật nghiêm khắc, áp đặt trực tiếp quyền kiểm soát vào trong tay quân đội. Lúc này, các luật dân sự và quyền tự do của con người sẽ được bỏ qua mà thay vào đó là việc bị cưỡng chế thực hiện theo luật định.

Thiết quân luật thường dùng để đối phó với những tình huống khẩn cấp. Được gặp nhiều nhất trong các cuộc bạo động, chống đối chính quyền, khi lực lượng dân sự bị áp đảo hoặc khi vùng lãnh thổ bị chiếm đóng.

Nguyên nhân dẫn đến thiết quân luật thường là do xung đột, sự vắng mặt của chính phủ dẫn đến một bộ phận dân số không ổn định. Từ đó gây ra những thiệt hại nặng nề đối với đất nước.

Nhìn chung, thiết quân luật luôn đi kèm với giới nghiêm. Đồng thời luật dân sự, văn phòng dân sự và quyền công dân đều bị đình chỉ. Những công lý quân sự hay luật quân sự được mở rộng và ban cho quyền tối cao nhất. Vậy nên nếu có bất kỳ đối tượng nào có ý định chống phá thiết quân luật đều sẽ phải chịu sự trừng phạt thích đáng.

Áp dụng thiết quân luật như thế nào?

Sau khi đã biết thiết quân luật là gì, chúng ta sẽ cùng tìm hiểu áp dụng thiết quân luật ra sao. Từ định nghĩa có thể nhận thấy rằng chính quyền sử dụng thiết quân luật nhằm áp đặt người dân phải thực hiện luật giới nghiêm nào đó theo yêu cầu của họ.

Những tình huống như thế này đã xảy ra không ít lần trong quá khứ. Ví dụ như cuộc đảo chính tại Thái Lan vào năm 2006; cuộc biểu tình của nhân dân Thiên An Môn vào năm 1989 tại Trung Quốc; ổn định các cuộc nổi dậy trong dân chúng vào năm 1970 tại Canada.

Không chỉ vậy, chính phủ cũng có thể áp dụng thiết quân luật trong trường hợp thiên tai lớn. Lúc này cần di tản người dân trong thời gian nhanh nhất và buộc tất cả phải tuân theo. Tuy nhiên hầu hết mọi người đều hiểu rằng thiết quân luật sẽ thường xảy ra như một hình thức pháp lý và trong những trường hợp khẩn.

Khi áp dụng thiết quân luật, những quyền và luật dành cho người dân sẽ tạm thời bị ngưng trong thời gian nhà nước yêu cầu. Đồng thời thiết quân luật đề ra những luật giới nghiêm và những hình phạt vô cùng nghiêm khắc. Mở rộng quyền của quân đội hơn quyền tự do của con người. Lúc này quân đội có thể sử dụng vũ khí, vũ trang nếu như người dân có ý định chống đối.

Phân biệt giữa thiết quân luật và tình trạng khẩn cấp

Dù thiết quân luật vẫn được hiểu rằng sẽ được sử dụng trong tình trạng khẩn cấp. Tuy nhiên nhiều người vẫn chưa phân biệt được hai khái niệm này giống hay khác nhau như thế nào.

Dưới đây là tóm tắt cơ bản để giúp người đọc dễ dàng phân biệt khái niệm thiết quân luật và tình trạng khẩn cấp:

 

Thiết quân luật

Tình trạng khẩn cấp

Người điều hành/nắm quyền

Quân đội điều hành chính quyền

Chính quyền dân sự nắm quyền

Phạm vi

Quân đội được phép làm bất kỳ những điều họ muốn để buộc người dân phải tuân theo giới nghiêm; bao gồm cả việc đình chỉ hiến pháp, luật dân sự.

Tồn tại những giới hạn được ghi rõ ràng trong hiến pháp. Trong đó nêu ra những quy định nào về quyền công dân được thực hiện và bị đình chỉ. Đồng thời những tài sản nào sẽ bị tịch thu.

Điều kiện ban hành

Được tuyên bố khi có bất kỳ một cá nhân nào có hành vi vi phạm luật khi thiếu chính phủ dân sự làm ổn định tình hình.

Phát khẩn cấp khi gặp thiên tai hoặc bão lũ mặc dù người dân vẫn đang ổn định.

Giới hạn

Không giới hạn và thời gian hủy bỏ rất chậm.

Mang tính địa phương nhiều hơn và được chấm dứt nhanh chóng.

Tình hình thiết quân luật, giới nghiêm trên thế giới

Trên thế giới đã không ít lần thiết quân luật được sử dụng, và phần lớn là trong tình trạng khẩn cấp. Một số ví dụ bên dưới sẽ giúp bạn hiểu rõ hơn về tình hình thiết quân luật trên thế giới.

Thiết quân luật ở Hàn Quốc

Tại Hàn Quốc, thiết quân luật được lập ra nhằm bảo vệ chính quyền quân đội. Đồng thời ngăn chặn các thế lực xâm nhập từ nước ngoài vào lãnh thổ Hàn Quốc.

Tuy nhiên sau gần 70 năm kể từ năm 1950 thì vào năm 2018, chính phủ Hàn Quốc đã chính thức xóa bỏ chế độ thiết quân luật mà không cần sự thông qua của Quốc Hội. Từ đó mở ra thời kỳ mới cho sự phát triển tại Hàn Quốc cũng như đảm bảo quyền tự do của con người.

Thiết quân luật ở Đài Loan

Sau Thế chiến thứ II, Đài Loan trở thành Trung Hoa Dân Quốc. Đây cũng là khởi nguồn cho giai đoạn thiết quân luật dài nhất trong lịch sử hiện đại. Không chỉ là vụ thảm sát vào ngày 28 tháng 2 năm 1947 mà chính quyền còn bỏ qua hứa hẹn nền hòa bình cho người dân và ban bố thiết quân luật vào năm 1948. Tất cả nhằm muốn giữ lại toàn vẹn lãnh thổ.

Nhưng sau khi Anh trao trả thuộc địa Đài Loan cho Trung Quốc, chính quyền Trung Hoa Dân Quốc nhận thức được sự nguy hiểm và nhằm muốn ngăn chặn cộng sản cũng như mở ra phong trào độc lập Đài Loan mà thiết quân luật chính thức được dỡ bỏ vào 1987.

Thiết quân luật Trung Quốc

Có thể nói, sự kiện thiết quân luật nổi tiếng nhất trong lịch sử Trung Quốc chính là vụ án thảm sát Thiên An Môn năm 1898. Khi ấy, tại quảng trường Thiên An Môn diễn ra cuộc biểu tình quy mô lớn cho nhóm sinh viên lãnh đạo.

Cuộc biểu tình bắt đầu từ giữa tháng 4 và kéo dài đến đầu tháng 6. Sau đó chính phủ tuyên bố thiết quân luật và cho phép quân đội sử dụng vũ khí, trang bị súng trường cũng như xe tăng để đàn áp cuộc biểu tình.

Vào giai đoạn đó, ước tính số người thiệt mạng lên đến vài nghìn người và có hơn mười ngàn người bị thương. Nhóm cầm đầu cũng nhanh chóng bị bắt giữ và bị xử tử hình. Và Hoa Kỳ cũng những nước phương Tây bắt đầu đặt lệnh cấm vận vũ khí lên Trung Quốc.

Với những thông tin được PowPACPPlus chia sẻ ở trên, bạn đã hiểu thiết quân luật là gì và biết được những sự kiện đã xảy ra trong quá khứ khi bộ luật này được ban hành.

Viết một bình luận